Participatie betekent ook ruimte laten voor het antwoord

Voor SamSam is participatie een belangrijk onderdeel van goed lokaal bestuur. Inwoners, ondernemers en organisaties beschikken over kennis en ervaring die van grote waarde kan zijn bij besluiten over hun eigen dorp en leefomgeving.

Maar participatie heeft alleen betekenis wanneer vooraf duidelijk is waarover mensen daadwerkelijk kunnen meepraten en hoeveel ruimte er nog is om iets met hun inbreng te doen.

Het is begrijpelijk dat politieke partijen ideeën hebben en in hun verkiezingsprogramma aangeven wat zij de komende jaren willen bereiken. Daar zijn verkiezingsprogramma’s ook voor. Maar wanneer vervolgens over zo’n onderwerp een participatietraject wordt georganiseerd, moet duidelijk zijn welke vraag nog werkelijk openligt.

Als de uitkomst feitelijk al vaststaat, is het eerlijker om inwoners daarover te informeren en vervolgens met hen te bespreken hoe een besluit het beste kan worden uitgevoerd. Als de keuze nog niet is gemaakt, moet er ook daadwerkelijk ruimte zijn voor verschillende antwoorden — óók voor een antwoord dat anders is dan de oorspronkelijke voorkeur van politiek of bestuur.

Het onderwerp openbare toiletten kan daarvan een goed voorbeeld zijn. Wanneer er al een politieke ambitie bestaat om in deze bestuursperiode een openbaar toilet te realiseren en daarover vervolgens met inwoners wordt gesproken, hoeft daar op zichzelf niets mis mee te zijn. Maar dan moet vooraf duidelijk zijn wat nog openstaat. Gaat het gesprek over de vraag óf er een openbaar toilet moet komen? Over waar dat nodig is? Over welke vorm daarvoor geschikt is? Of over de manier waarop een reeds gemaakte keuze wordt uitgevoerd?

Dat onderscheid is voor SamSam essentieel.

Participatie moet niet betekenen: wij hebben een plan en vragen wat u ervan vindt. Echte participatie betekent dat inwoners vooraf weten welke invloed zij hebben, dat verschillende uitkomsten mogelijk zijn binnen duidelijke kaders en dat achteraf zichtbaar wordt gemaakt wat er met hun inbreng is gebeurd.

Daar hoort ook bij dat het gemeentebestuur soms bereid moet zijn een oorspronkelijk idee aan te passen wanneer argumenten en ervaringen van inwoners daar aanleiding toe geven.

SamSam wil daarom niet minder participatie, maar juist betere participatie: vroegtijdig, transparant en met heldere verwachtingen over de invloed die inwoners werkelijk hebben.

Want inwoners vragen om mee te denken schept ook een verantwoordelijkheid: wie om een antwoord vraagt, moet bereid zijn naar dat antwoord te luisteren.